مرکزی مینیو کھولیں

ویکی شیعہ β

تبدیلیاں

غرر الحکم و درر الکلم (کتاب)

1,669 bytes removed, 04:03, 30 جولائی 2016
م
کوئی ترمیمی خلاصہ نہیں
''غرر الحکم'' کی [[حدیث|احادیث]] موضوع کے اعتبار سے عام ہیں جن میں اعتقادی، اخلاقی، عبادی، اجتماعی اور سیاسی موضوعات پر احادیث شامل ہیں۔ یہ احادیث بغیر [[سند روایت|سند]] کے ذکر کیا گیا ہے اور مؤلف مقدمے میں اسناد کو حدف کرنے کی علت کی طرف اشارہ کیاہے۔ <ref>آمدی، ''غرر الحکم''، مقدمہ.</ref> آیت اللہ ناصر مکارم شیرازی فرماتے ہیں: اس کتاب کی حدیثیں سند نہ ہونے کی وجہ سے قابل استناد نہیں ہیں۔<ref>مکارم شیرازی، ''انوار الفقاهه''، کتاب البیع، ص۴۶۵.</ref>
== تألیف کا مقصد ==<!--
اس کتاب کی تألیف پر جس چیز نے مؤلف کو وادار کیا اس بارے میں خود مؤلف نے اس کتاب کے مقدمے میں کھا ہے کہ: جب آپ [[جاحظ]] کی ''[[مائۃ کلمۃ]]'' (یعنی سو کلمات) نامی کتاب کا مطالعہ کرتے ہیں تو اسی وقت یہ ارادہ کرتے ہیں کہ [[امیرالمؤمنین]] حضرت علی(ع) کی کلمات پر مشتمل ایک کتاب لکھوں گا۔ مؤلف جاحظ کو مولا کے کلام میں سے صرف اس مقدار پر اکتفاء کرنے پر سرنزش کرتے ہوئے کہتے ہیں:
::میں اپنی تمام تر مصروفیات اور مصروفیات، اہل کمال کے صف میں شامل نہ ہونے میں اپنی کوتاہیوں کے باوجود اس بات کا اعتراف کرتا ہوں کہ کوتاہیوں، صدر اسلام کے علماء نے جن چیزوں کا ہم سے مطالبہ کیا ہے تھا اور اس راہ میں قدم رکھا ہے تھا کو دریافت کرنے کے حوالے سے اپنی عجز اور ناتوانی اور ان کے ساتھ علم کے سمندر میں ہاتھ پاوں مارنے کی جرأت نہ رکھنے میں اپنی عجز اور ناتوانی اور ان کے مقابلے میں اپنی کم مایگی کا اعتراف کرتے ہوئے و کوتاهی از رتبه اهل کمال، در حالی که به عجز و ناتوانی از دریافت آنچه که فضلای صدر اول خواسته و در آن راه قدم نهاده‌اند، و کوتاه‏ دستی خویش را از گردیدن در میدانشان و کم‏ وزنی خود را در میزانشان می‌دانم و اعتراف دارم، با این حال همت گماشتم تا آن‏جا که تیررس فکر من است، از سخنان آن کرنے کے باوجود عزم بالجزم کیا ہوں کہ جہاں تک میری کوتاہ فکری پہنچ سکے حضرت گرد آورم.علی(ع) کے گہربار کلمات کو جمع کرونگا۔<ref>آمدی، ''غرر الحکم''، مقدمه مقدمہ کتاب.</ref>
==نسخه‌های اس کتاب کے خطی کتابنسخے==#نسخه شماره نسخہ نمبر ۱۱۶۸ [[کتابخانه کتابخانہ آستان قدس رضوی]] که در سال جوسنہ ۵۱۷ ق. استنساخ شده است میں نسخہ برداری ہوئی ہے (قدیمی‌ترین نسخهیہ نسخہ سب سے قدیمی‌ نسخہ ہے).#نسخه نسخہ [[کتابخانه کتابخانہ حاج حسین ملک]] که در سال جس کی نسخہ برداری سنہ ۷۱۷ به پایان رسیده است.میں کامل ہوئی ہے۔#نسخه شماره نسخہ نمبر ۱۸۶ کتابخانه کتابخانہ [[آستان قدس رضوی]] که در سال جو سنہ ۹۶۱ ق. نگاشته شده است.لکھی گئی ہے۔#نسخه کتابخانه نسخہ کتابخانہ [[مدرسه مدرسہ عالی شهید مطهریشہید مطہری]] که تاریخ اتمامش ماه جو [[رمضان]] سنہ ۹۹۵ ق. است.میں لکھی گئی ہے۔#نسخه نسخہ کتابخانه [[مجلس شورای اسلامی]] که بدون تاریخ است.نسخه‏‌های خطی زیبای دیگری در ان کے علاوہ [[قم]] و اور [[اصفهاناصفہان]]، وجود دارد.میں خوبصورت خطی نسخے موجود ہیں۔
==نسخه‌های چاپیتدوین شدہ نسخہ جات=={{جعبه نقل قول | عنوان = | نقل‌قول = '''امام علی(ع)''': {{عربی| تَهويِنُ الذَّنبِ اَعظَمُ مِن رُكُوبِ الذِّنبِ|ترجمه=کوچک انگاشتن گناه، از ارتکاب گناه بزرگ‌تر است. }} |تاریخ بایگانی || منبع = <small>[[[http://www.hadithcity.com/Hadith.aspx?id=3484 غرر الحکم]]] .</small> | تراز = چپ| عرض = 230px | اندازه خط = 14px|رنگ پس‌زمینه=#D3F5D7| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}#نسخه نسخہ چاپ [[هندوستانہندوستان]] در سال۱۲۸۰ سنہ۱۲۸۰ ق.#نسخه نسخہ چاپ مطبعةالعرفان مطبعۃالعرفان [[صیدا]] در سال سنہ ۱۳۴۹ق.#نسخه نسخہ چاپ [[ایران]] درسال سنہ ۱۳۷۵ ق.از بعداز آن پس، این یہ کتاب بارها مختلف ناشروں کے توسط ناشران مختلف چاپ شده است.سے متعدد بار منظر عام پر آئی ہے۔
==ترجمه‌هاترجمے==# ''[[اصداف الدرر]]'' از مترجم [[ملاعبدالکریم بن محمد یحیی]]. وی معاصر آپ [[شاه سلطان حسین صفوی]] بود و کتابش، ترجمه کامل متن کا معاصر تھا اور ان کی کتاب ''غرر الحکم'' است.کے متن کا ترجمہ ہے۔# ''ترجمه ترجمہ غرر الحکم'' از مترجم [[آقا جمال خوانساری]].# ''ترجمه ترجمہ غرر الحکم''. این اثر به خط یہ کتاب درویش مصطفی روحی نگارش یافته است. نسخه آن، ضمن مجموعه ۳۷۸۰ کتابخانه کے ہاتھوں لکھی گئی ہے۔ یہ نسخہ کتابخانہ مجلس شورای اسلامی است. این نسخه کے ۳۷۸۰ کتابوں کی مجموعے میں شامل ہے۔ اس نسخے کے مترجم اور تاریخ و نام مترجم را ندارد.کا ذکر نہیں ہے۔# ''ترجمه ترجمہ غرر الحکم'' از مترجم [[شیخ زین العابدین]] (احتمالا فرزند [[حاج محمد کریم خان شیخی کرمانی]]).# ''ترجمه ترجمہ غرر الحکم'' از مترجم [[میرزا محسن خوشنویس اردبیلی]] (متخلص به بہ حالی).# ''ترجمه ترجمہ غرر الحکم'' از مترجم [[محمد علی انصاری قمی]].
==شرح‏‌هاشرحیں==
{{امام علی}}
تنها شرح موجود بر ''غرر الحکم''، پر لکھی گئی واحد شرح [[آقا جمال خوانساری]] است که به خواست کی ہے جو انہوں نے [[شاه سلطان حسین صفوی]] نگارش یافت. این کی درخواست پر لکھی ہے۔ یہ شرح علاوه بر توضیح مفهومی و ترجمه لغوی [[حدیث|احادیث]]، آکنده از فواید گوناگون [[کے لغوی معنی اور مفاہیم کی توضیح کے علاوہ علم کلام|کلامی]]، حدیثی، ادبی، کلام، حدیث، [[اخلاق]]ی، ، [[تفسیر]]ی، ، [[فقهفقہ]]ی، اور [[فلسفه|فلسفیفلسفہ]] و... است.کے مختلف فوائد سے مالا مال ہے۔
این اس کتاب را کو انتشارات [[دانشگاه تهراندانشگاہ تہران]] با مقدمه، تصحیح و تعلیق نے [[سید جلال الدین محدث ارموی|سیدجلال‌الدین مُحدِّث اُرمَوی]] چاپ کرده است.کے مقدمہ، تصحیح اور تعلیق کے ساتھ منتشر کیا ہے۔
==تکمله‌هاخلاصہ جات=={{ستون آ|2}}# ''[[عیون شرح صد کلمہ قصار]]'' تألیف حاج [[شیخ عباس قمی]].# ''[[کلمات علیہ غراء]]'' تألیف [[مکتبی شیرازی]].# ''[[حقیقت نامہ]]'' تألیف [[جہانگیر خان ناظم الملک ضیایی]]. یہ کتاب فارسی منظومہ‌‏ ہے جو [[حضرت علی(ع)]] کے بعض کلمات قصار پر مشتمل ہے اور سنہ ۱۳۳۱ ق میں [[استانبول]] میں منتشر ہوئی ہے۔# ''چہل حدیث حضرت علی‏ علیہ‌السلام'' تألیف [[حسین بن یوسف الدین ہروی]].# ''[[منتخب الغرر]]'' تألیف [[سید زین‏ العابدین بن ابی‏ القاسم طباطبایی]].# ''[[الأمثال و الحکم المنتخب من غررالحکم]]''.# ''[[نظم الغرر و المواعظ و ذخیرة المتعظ و الواعظالدرر]]'' نوشته کافی ‏الدین ابوالحسن علی ‏بن محمد تألیف [[شیخ ابراہیم بن حسن بن ابی نزال لیثی واسطی، شہاب‏ الدین احمد تبریزی حصفکی]]، معروف به بہ [[ابن شرفیهالملا]] از علمای قرن ششم هجری، شہر [[حلب]] کے علماء میں سے تھے.# ''[[الجواهر العلیة فی الکلمات العلویةابواب الحکم]]'' اثر [[کمال‏ الدولہ محمد حسن میرزای قاجار]].# ''کلمات قصار'' نوشته تألیف [[احمد علی بغدادیسپہر]]. این کتاب به ترتیب حروف الفبا نوشته شده است# ''[[محفظة الأنوار فی شرح بعض کلمات القصار]]'' تألیف [[سید عبداللہ بلادی بوشہری]].# ''[[الحکم من کلام الامام أمیرالمؤمنین شکوفہ ‏ہای خرد یا سخنان علی ‏علیه‌السلام‏علیہ‌السلام]]''تألیف [[ابوالقاسم حالت]]. این انہوں نے حضرت علی‏ علیہ‌السلام کی احادیث کو فارسی اور انگلش میں ترجمہ کیا ہے اور ہر ایک کو ایک رباعی کی شکل میں لایا گیا ہے یہ کتاب را گروه تہران میں منتشر ہوئی ہے۔# ''ہزار حدیث از امام علی ‏علیہ‌السلام'' نوشتہ [[کاظمی خلخالی]].# ''تلخیص غرر الحکم'' تألیف [[بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضویسید ابوالقاسم مرعشی]]، زیر نظر .# ''[[حلیةالصالحین فی شرح کلمات امیرالمؤمنین ‏علیہ‌السلام]]'' تألیف [[ملاحیدر علی بن محمد علی ہندی]].# ''[[منتخب الغرر]]'' تألیف [[کاظم مدیرشانه چیفضل‏ اللہ کمپانی]] تدوین و در دو مجلد در سال ۱۴۱۷ ق/ ۱۳۷۶ ش چاپ کرده است.
== تلخیص‌ها=={{ستون-شروع}}# ''[[شرح صد کلمه قصار]]'' تألیف حاج [[شیخ عباس قمی]].# ''[[کلمات علیه غراء]]'' تألیف [[مکتبی شیرازی]].# ''[[حقیقت نامه]]'' نوشته [[جهانگیر خان ناظم الملک ضیایی]]. این کتاب، منظومه‌‏ای فارسی شامل بخشی از کلمات قصار [[حضرت علی (ع)]] است و به سال ۱۳۳۱ ق، در [[استانبول]] چاپ شد.# ''چهل حدیث حضرت علی‏ علیه‌السلام'' اثر [[حسین بن یوسف الدین هروی]].# ''[[منتخب الغرر]]'' اثر [[سید زین‏ العابدین بن ابی‏ القاسم طباطبایی]].# ''[[الأمثال و الحکم المنتخب من غررالحکم]]''.# ''[[نظم الغرر و الدرر]]'' به قلم [[شیخ ابراهیم بن شهاب‏ الدین احمد تبریزی حصفکی]]، معروف به [[ابن الملا]]، از علمای شهر [[حلب]].# ''[[ابواب الحکم]]'' اثر [[کمال‏ الدوله محمد حسن میرزای قاجار]].# ''کلمات قصار'' اثر [[احمد علی سپهر]].# ''[[محفظة الأنوار فی شرح بعض کلمات القصار]]'' نوشته [[سید عبدالله بلادی بوشهری]].# ''[[شکوفه ‏های خرد یا سخنان علی ‏علیه‌السلام]]'' نوشته [[ابوالقاسم حالت]].وی احادیثی از حضرت علی‏ علیه‌السلام را به فارسی و انگلیسی ترجمه کرده و هر کدام را در قالب یک رباعی درآورده است. این کتاب، در تهران به چاپ رسیده است.# ''هزار حدیث از امام علی ‏علیه‌السلام'' نوشته [[کاظمی خلخالی]].# ''تلخیص غرر الحکم'' اثر [[سید ابوالقاسم مرعشی]].# ''[[حلیةالصالحین فی شرح کلمات امیرالمؤمنین ‏علیه‌السلام]]'' اثر [[ملاحیدر علی بن محمد علی هندی]].# ''[[منتخب الغرر]]'' اثر [[فضل‏ الله کمپانی]].{{پایانخ}}
==فهرست‌های موضوعیفہرستیں==ایس بعض کتابوں کے نام برخی از کتاب‌هایی که احادیث جس میں "غرر الحکم را از نظر موضوعی دسته‌بندی کرده‌اند" کی احادیث کو موضوع کے لحاظ سے مرتب کیا گیا ہے۔:# ''فهرست فہرست موضوعی غرر الحکم'' اثر تالیف [[میر جلال‏ الدین محدث ارموی]].# ''فهرست فہرست موضوعی غرر الحکم'' اثر تالیف [[ناصرالدین انصاری قمی]].
# ''[[تصنیف غررالحکم]]'' تألیف [[مصطفی درایتی]] و [[حسین درایتی]].
# ''جلوه‏‌های جلوہ‏‌ہای حکمت'' اثر تالیف [[سید اصغر ناظم ‏زاده ‏زادہ قمی]].# ''هدایة ہدایۃ العلم'' نوشته تالیف [[سید حسین شیخ‏ الاسلامی تویسرکانی]].# ''فهرست فہرست موضوعی نهج البلاغه نہج البلاغہ و غرر الحکم'' تألیف [[علیرضا برازش]].# ''[[نظم الغرر و نضد الدرر]]'' از تالیف [[ملاعبدالکریم بن محمد یحیی بن محمد رفیع قزوینی]]، معاصر [[شاه شاہ سلطان حسین صفوی]].
==مُعجَم‏‌هامعاجم‏‌==
# ''[[معجم الفاظ غررالحکم و درر الکلم]]'' تألیف مصطفی درایتی.
# ''[[المعجم المفهرس المفہرس لألفاظ غرر الحکم و درر الکلم]]'' نوشته تالیف علیرضا برازش.-->
== حوالہ جات==
19,929
ترامیم